فصل سوّم از باب اوّل از مقاله دوّم در ذكر بعضى از خواص ممكن و نفى اولويّت ذاتيّه و بيان آنكه ممكن الوجود تا واجب الوجود نشود بالغير يا ممتنع الوجود نشود بالغير ، موجود يا معدوم نتواند شد . و بيان بطلان ترجيح بلا مرجّح بدان كه ممكن الوجود را نيز خاصيتهاست كه در غير او يافت نشود : از جمله آنكه ممكن در هر كدام از طرفين وجود و عدم محتاج باشد به علّت ؛ چه وجود و عدم هر دو نظر به ذات ممكن مساوى باشند و چون مساوى باشند رجحان احدهما محتاج باشد به مرجحى ، چه ترجّح « 1 » بلا مرجّح بالضرورة و الاتفاق محال باشد و چون محتاج باشد به مرجّحى و ذات مرجّح نيست كما هو المفروض ، پس محتاج به مرجّحى غير از ذات باشد و همين است مراد از علّت . و ايضا اگر « 2 » با قطع نظر از علّت موجود يا معدوم تواند بود ، هرآينه واجب الوجود يا ممتنع الوجود باشد ؛ چه معنى واجب و ممتنع اين است كه در حدّ ذات خود با قطع نظر از غير موجود يا معدوم باشد ، و چون وجودش يا

--> ( 1 ) ب ، ج : ترجيح بلا مرجّح . ( 2 ) الف : چه اگر .